<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<collection xmlns="http://www.loc.gov/MARC21/slim">
<record>
  <controlfield tag="001">168747</controlfield>
  <controlfield tag="005">20260217214838.0</controlfield>
  <datafield tag="024" ind1="7" ind2=" ">
    <subfield code="2">doi</subfield>
    <subfield code="a">10.18172/cig.6892</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="024" ind1="8" ind2=" ">
    <subfield code="2">sideral</subfield>
    <subfield code="a">148146</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="037" ind1=" " ind2=" ">
    <subfield code="a">ART-2025-148146</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="041" ind1=" " ind2=" ">
    <subfield code="a">spa</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="100" ind1=" " ind2=" ">
    <subfield code="a">Cobo Sánchez, Beatriz</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="245" ind1=" " ind2=" ">
    <subfield code="a">Educar para prevenir: buenas prácticas de servicio universitario contra incendios forestales enmarcadas en el proyecto Plantando Cara al Fuego (2020-2025)</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="260" ind1=" " ind2=" ">
    <subfield code="c">2025</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="520" ind1="3" ind2=" ">
    <subfield code="a"> En las últimas décadas, la problemática relacionada con los incendios forestales se ha intensificado, especialmente en la cuenca Mediterránea, lo que genera una grave amenaza para los ecosistemas y las poblaciones humanas. Aunque han disminuido en número, los incendios son de mayor intensidad y severidad, superando la capacidad de extinción (incendios de sexta generación). Las causas de este aumento son diversas: factores socioeconómicos (despoblación, cambio de uso de suelo), gestión forestal deficiente, políticas inadecuadas y el cambio climático, agravados por la desinformación y sensacionalismo mediático.
En este contexto socioambiental y de necesidad de información es necesario reforzar la capacidad de los nuevos especialistas en las actividades de prevención y restauración mediante diferentes estrategias. Por un lado, mediante mejoras en la gestión forestal, lo que conlleva la creación de masas forestales más resistentes a la propagación de los incendios forestales y con mayor capacidad de regeneración natural; por otro lado, actuando sobre las causas que originan la ignición, es decir, desarrollando concienciación social sobre las mismas.
El proyecto Plantando Cara al Fuego (PCF) es una iniciativa que busca mejorar la concienciación ambiental y la participación ciudadana en la lucha frente a los incendios forestales, mediante su implicación en proyectos donde se aplican los conocimientos académicos a necesidades de la comunidad. Para ello, PCF desarrolla proyectos de innovación educativa basados en Aprendizaje-Servicio (ApS), metodología que integra la formación universitaria con la prevención y la restauración forestal. El objetivo de este trabajo es recopilar experiencias desarrolladas entre 2020 y 2025 en distintas comunidades autónomas españolas en las que el estudiantado universitario de titulaciones diversas ha desarrollado proyectos de ApS, contribuyendo a resolver problemáticas reales de sus comunidades ligadas a los incendios forestales mediante el diseño y desarrollo de actividades en colaboración con entidades públicas y privadas.
Así pues, se analizan 35 proyectos, clasificados en 5 categorías (prevención, restauración, formación, multidisciplinar y divulgación), junto con indicadores de impacto educativo y social de la iniciativa: número de estudiantes implicados, empresas e instituciones colaboradoras, productos generados, TFGs o TFMs defendidos o alcance real de estos proyectos en términos poblacionales. Los resultados evidencian que el ApS fortalece la competencia profesional y el compromiso ambiental del alumnado, contribuyendo a la gestión sostenible del territorio.</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="506" ind1="0" ind2=" ">
    <subfield code="a">Access copy available to the general public</subfield>
    <subfield code="f">Unrestricted</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="540" ind1=" " ind2=" ">
    <subfield code="9">info:eu-repo/semantics/openAccess</subfield>
    <subfield code="a">by</subfield>
    <subfield code="u">https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.es</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="655" ind1=" " ind2="4">
    <subfield code="a">info:eu-repo/semantics/article</subfield>
    <subfield code="v">info:eu-repo/semantics/publishedVersion</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="700" ind1=" " ind2=" ">
    <subfield code="a">Merino, Agustín</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="700" ind1=" " ind2=" ">
    <subfield code="a">Omil, Beatriz</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="700" ind1=" " ind2=" ">
    <subfield code="a">García Romero, David</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="700" ind1=" " ind2=" ">
    <subfield code="a">Ruiz Gallardo, José Reyes</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="700" ind1=" " ind2=" ">
    <subfield code="a">Moya Navarro, Daniel</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="700" ind1=" " ind2=" ">
    <subfield code="a">Lorenzo Moledo, Mar</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="700" ind1=" " ind2=" ">
    <subfield code="a">Girona-García, Antonio</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="700" ind1=" " ind2=" ">
    <subfield code="a">García-Carmona, Minerva</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="700" ind1=" " ind2=" ">
    <subfield code="a">Roces-Díaz, José Valentín</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="700" ind1=" " ind2=" ">
    <subfield code="a">Santín, Cristina</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="700" ind1=" " ind2=" ">
    <subfield code="a">Madrigal Olmo, Javier</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="700" ind1=" " ind2=" ">
    <subfield code="a">Lara Lópe, Eva Luna</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="700" ind1=" " ind2=" ">
    <subfield code="a">De Paula, Sara</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="700" ind1=" " ind2=" ">
    <subfield code="a">Carrillo, Cristina</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="700" ind1=" " ind2=" ">
    <subfield code="a">Guijarro, Mercedes</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="700" ind1=" " ind2=" ">
    <subfield code="a">Fajardo Cantos, Álvaro</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="700" ind1=" " ind2=" ">
    <subfield code="a">Ledo Moure, Alberto</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="700" ind1=" " ind2=" ">
    <subfield code="a">Rodríguez, Juan Carlos</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="700" ind1=" " ind2=" ">
    <subfield code="a">Boucard Aguado, Mónica</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="700" ind1=" " ind2=" ">
    <subfield code="a">Monzón Atance, Alberto</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="700" ind1=" " ind2=" ">
    <subfield code="a">Cantalejo Coserría, Alba</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="700" ind1=" " ind2=" ">
    <subfield code="a">Tolosana Esteban, Eduardo</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="700" ind1=" " ind2=" ">
    <subfield code="a">Méndez Fernández, Roi</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="700" ind1=" " ind2=" ">
    <subfield code="a">Badía-Villas, David</subfield>
    <subfield code="u">Universidad de Zaragoza</subfield>
    <subfield code="0">(orcid)0000-0002-1006-5030</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="700" ind1=" " ind2=" ">
    <subfield code="a">Cotillas Cruz, Alejandro</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="700" ind1=" " ind2=" ">
    <subfield code="a">Melero, María</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="700" ind1=" " ind2=" ">
    <subfield code="a">Molina Martínez, Juan Ramón</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="700" ind1=" " ind2=" ">
    <subfield code="a">Leverkus, Alexandro B.</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="700" ind1=" " ind2=" ">
    <subfield code="a">Torres Muros, Lucía</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="700" ind1=" " ind2=" ">
    <subfield code="a">Sánchez, José</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="700" ind1=" " ind2=" ">
    <subfield code="a">Aguilera, David</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="700" ind1=" " ind2=" ">
    <subfield code="a">Arcenegui Baldó, Victoria</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="700" ind1=" " ind2=" ">
    <subfield code="a">Mataix-Solera, Jorge</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="700" ind1=" " ind2=" ">
    <subfield code="a">Marcos, Elena</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="700" ind1=" " ind2=" ">
    <subfield code="a">Álvarez Taboada, Flor</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="700" ind1=" " ind2=" ">
    <subfield code="a">Reyes Ferreira, Otilia</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="700" ind1=" " ind2=" ">
    <subfield code="a">Mourente Blanco, Roberto</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="700" ind1=" " ind2=" ">
    <subfield code="a">Fernández Riveiro, Sheila</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="700" ind1=" " ind2=" ">
    <subfield code="a">Cruz De La Fuente, Óscar</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="700" ind1=" " ind2=" ">
    <subfield code="a">Taboada Iglesias, María Jesús</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="700" ind1=" " ind2=" ">
    <subfield code="a">Puentes Graña, Aurora</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="700" ind1=" " ind2=" ">
    <subfield code="a">Facal Martínez, Josefa</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="700" ind1=" " ind2=" ">
    <subfield code="a">Úbeda, Xavier</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="700" ind1=" " ind2=" ">
    <subfield code="a">Carracedo Martín, Virginia</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="700" ind1=" " ind2=" ">
    <subfield code="a">Pérez, Andrea</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="700" ind1=" " ind2=" ">
    <subfield code="a">Fernández Sánchez, María</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="700" ind1=" " ind2=" ">
    <subfield code="a">Pereiro Sánchez, David</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="700" ind1=" " ind2=" ">
    <subfield code="a">Teijeiro Cruz, Ana</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="700" ind1=" " ind2=" ">
    <subfield code="a">Méndez Vales, Víctor</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="700" ind1=" " ind2=" ">
    <subfield code="a">Archana Cuenca Honrubia, Carmen</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="700" ind1=" " ind2=" ">
    <subfield code="a">Tévar Alarcón, Cristian</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="700" ind1=" " ind2=" ">
    <subfield code="a">Monteagudo Talavera, Francisco</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="700" ind1=" " ind2=" ">
    <subfield code="a">Pérez Pastor, Verónica</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="700" ind1=" " ind2=" ">
    <subfield code="a">Souza-Alonso, Pablo</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="710" ind1="2" ind2=" ">
    <subfield code="1">5011</subfield>
    <subfield code="2">240</subfield>
    <subfield code="a">Universidad de Zaragoza</subfield>
    <subfield code="b">Dpto. CC.Agrar.y Medio Natural</subfield>
    <subfield code="c">Área Edafología y Quím.Agríco.</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="773" ind1=" " ind2=" ">
    <subfield code="g">51, 2 (2025), 173-202</subfield>
    <subfield code="p">Cuad. investig. geogr.</subfield>
    <subfield code="t">Geographical Research Letters</subfield>
    <subfield code="x">0211-6820</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="856" ind1="4" ind2=" ">
    <subfield code="s">1219509</subfield>
    <subfield code="u">http://zaguan.unizar.es/record/168747/files/texto_completo.pdf</subfield>
    <subfield code="y">Versión publicada</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="856" ind1="4" ind2=" ">
    <subfield code="s">2302781</subfield>
    <subfield code="u">http://zaguan.unizar.es/record/168747/files/texto_completo.jpg?subformat=icon</subfield>
    <subfield code="x">icon</subfield>
    <subfield code="y">Versión publicada</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="909" ind1="C" ind2="O">
    <subfield code="o">oai:zaguan.unizar.es:168747</subfield>
    <subfield code="p">articulos</subfield>
    <subfield code="p">driver</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="951" ind1=" " ind2=" ">
    <subfield code="a">2026-02-17-20:14:49</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="980" ind1=" " ind2=" ">
    <subfield code="a">ARTICLE</subfield>
  </datafield>
</record>
</collection>